Trong đời sống văn hóa của dân tộc Việt Nam, tang lễ không chỉ là nghi thức tiễn biệt người đã khuất mà còn thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng hiếu nghĩa, sự tri ân và tình cảm thiêng liêng của gia đình, người thân đối với ông bà, cha mẹ và những người đã mất. Trải qua nhiều thế hệ, những giá trị nhân văn tốt đẹp ấy luôn được gìn giữ và phát huy như một nét đẹp truyền thống của dân tộc.
Trong bối cảnh hiện nay, cùng với quá trình phát triển đô thị, xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình, việc tổ chức tang lễ cũng cần được thực hiện theo hướng trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp thuần phong mỹ tục, bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị. Đây không chỉ là yêu cầu của đời sống xã hội hiện đại mà còn là trách nhiệm chung của mỗi cơ quan, đơn vị, cán bộ, đảng viên và người dân trong việc xây dựng nếp sống văn hóa văn minh.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, quy định nhằm hướng đến việc tổ chức tang lễ đúng quy định, tránh phô trương, lãng phí và loại bỏ các hủ tục mê tín dị đoan. Chính phủ đã ban hành Nghị định số 105/2012/NĐ-CP quy định về tổ chức lễ tang đối với cán bộ, công chức, viên chức; trong đó yêu cầu việc tổ chức tang lễ phải bảo đảm trang trọng, tiết kiệm, phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc và điều kiện thực tế. Đồng thời, Nghị định số 237/2025/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số nội dung nhằm hoàn thiện quy định về tổ chức lễ tang trong tình hình mới, bảo đảm thống nhất, chặt chẽ và phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính văn minh, hiện đại.
Thực hiện các chủ trương trên, Thành phố Hồ Chí Minh luôn quan tâm xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang, khuyến khích người dân tổ chức tang lễ trang nghiêm, tiết kiệm, giảm các thủ tục rườm rà, hạn chế việc dựng rạp lấn chiếm lòng lề đường, sử dụng âm thanh gây ảnh hưởng khu dân cư hoặc thực hiện các hình thức mê tín, đốt vàng mã tràn lan gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan đô thị.
Trong điều kiện đô thị đông dân như hiện nay, việc tổ chức tang lễ tại các cơ sở chuyên nghiệp, bảo đảm đầy đủ điều kiện phục vụ đang trở thành xu hướng phù hợp với đời sống văn minh hiện đại. Là một đơn vị thuộc Lực lượng Thanh niên xung phong Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà Tang lễ Thành phố được giao nhiệm vụ phục vụ tổ chức tang lễ cho cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân thành phố bằng tinh thần trách nhiệm, tận tâm và nghĩa tình. Nhà Tang lễ Thành phố được đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại với không gian tổ chức trang nghiêm, sạch đẹp; có các sảnh lễ, phòng lưu giữ thi hài, phòng nghỉ thân nhân cùng các khu chức năng phục vụ tang lễ phù hợp với nhiều nhu cầu khác nhau của người dân. Đội ngũ viên chức, người lao động được đào tạo bài bản, có kỹ năng phục vụ văn minh, chuyên nghiệp, luôn tận tình hỗ trợ gia quyến trong suốt quá trình tổ chức tang lễ, góp phần chia sẻ khó khăn, mất mát với gia đình người đã khuất.
Việc tổ chức tang lễ tại Nhà Tang lễ Thành phố mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết là bảo đảm thực hiện đúng các quy định của pháp luật, đặc biệt đối với cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và các đối tượng chính sách. Đồng thời, việc tổ chức tập trung giúp hạn chế tình trạng lấn chiếm lòng đường, giảm ảnh hưởng đến sinh hoạt của khu dân cư, bảo đảm an toàn giao thông, an ninh trật tự và giữ gìn mỹ quan đô thị. Bên cạnh đó, môi trường tổ chức tang lễ tại nhà tang lễ được bảo đảm vệ sinh, có quy trình xử lý chất thải đúng quy định, hạn chế khói bụi, tiếng ồn và các tác động tiêu cực đến cộng đồng dân cư xung quanh. Các nghi thức tang lễ được tổ chức trang trọng, tiết chế những hình thức không cần thiết, hướng đến sự giản dị nhưng vẫn thể hiện đầy đủ lòng thành kính, tri ân đối với người đã khuất. Đây cũng chính là việc thực hiện chủ trương văn minh, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí theo tinh thần chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.
Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ tang lễ công khai, minh bạch, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Nghị quyết số 25/2022/NQ-HĐND ngày 09/12/2022 quy định mức thu phí phục vụ lễ tang tại Nhà Tang lễ Thành phố trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Nghị quyết, đối tượng áp dụng là các cá nhân, tổ chức sử dụng dịch vụ lễ tang tại Nhà Tang lễ Thành phố. Các mức phí được quy định công khai đối với từng loại dịch vụ như lưu giữ thi hài, khâm liệm, phòng nghỉ thân nhân và phí quàn lễ tang. Trong đó, phí quàn được chia thành các nhóm đối tượng để thực hiện chính sách hỗ trợ phù hợp.
Thành phố thực hiện chính sách miễn phí quàn đối với nhiều đối tượng chính sách, người có công với cách mạng như Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cán bộ diện Trung ương và Thành ủy quản lý, thân nhân liệt sĩ thuộc diện trợ cấp nuôi dưỡng… Đồng thời, giảm 50% phí quàn đối với các nhóm đối tượng như thương binh, bệnh binh, người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cán bộ hưu trí, lực lượng vũ trang, hội viên cựu chiến binh và một số đối tượng khác theo quy định. Những chính sách này thể hiện sự quan tâm, tri ân và tính nhân văn sâu sắc của Thành phố đối với người dân và các đối tượng chính sách.
Trong giai đoạn hiện nay, xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà còn cần sự đồng thuận, hưởng ứng của toàn xã hội. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao nhận thức trong việc tổ chức tang lễ theo hướng văn minh, tiết kiệm; giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đồng thời loại bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan không còn phù hợp với đời sống hiện đại.
Với phương châm “Trang nghiêm – Văn minh – Chu đáo – Tiết kiệm”, Nhà Tang lễ Thành phố sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ, cải tiến quy trình tổ chức tang lễ, xây dựng môi trường phục vụ hiện đại, chuyên nghiệp và nhân văn; góp phần cùng Thành phố thực hiện hiệu quả chủ trương xây dựng đời sống văn hóa, văn minh đô thị, vì một Thành phố Hồ Chí Minh phát triển hiện đại, nghĩa tình và bền vững.